Archiwa tagu: Georg Wilhelm Friedrich Hegel

8 powodów, dla których przynajmniej niektórzy powinni studiować filozofię

Powód pierwszy — filozofia to namysł bez kompromisów

Studia filozoficzne pomagają rozwinąć pewien specjalny i rzadki talent, który pozwala ujmować skomplikowane zagadnienia w sposób systematyczny i abstrakcyjny. Wymagają też specjalnego rodzaju wyobraźni, dzięki której można rzeczy konkretne wkładać w ramy abstrakcyjnych konstrukcji, z założeniem, że to owe abstrakcyjne ramy są czymś konkretnym i niewzruszonym, podczas gdy tzw. rzeczy konkretne są częściowo tylko dookreślonymi zlepami myśli, uczuć i pragnień. Jeśli zatem odczuwasz silną potrzebę dogłębnego zrozumienia tego, co się wokół ciebie dzieje a nie zadowalasz się mądrościami rodem z Discovery Channel, to powinieneś studiować filozofię!

Powód drugi — filozofia jest niebezpieczną przygodą

Studenci filozofii mają bardzo różne uzdolnienia. Jedni są utalentowanymi matematykami, inni piszą wiersze, a jeszcze inni są aktywistami stawiającymi sobie (nieco ironicznie) najwyższe cele, co do których nie są pewni, czy naprawdę są warte tych wysiłków. Wszyscy ci ludzie mają jednak ze sobą coś wspólnego. Nikt z nich nie zadowala się intelektualną bylejakością. Wszyscy oni wątpią w jeden jedyny niepowtarzalny filozoficzny sposób, który streścił Pascal:

“Cierpimy na niemoc dowodzenia niezwalczoną dla całego dogmatyzmu i mamy pojęcie prawdy niezwalczone dla całego sceptycyzmu”.

Jeśli zatem nie obawiasz się podejmowania wyzwań, z góry skazanych na częściową porażkę ale dających po drodze piękne widoki wypraw w nieznane — studiuj filozofię!

Powód trzeci — dobry filozof potrafi zapędzić w kozi róg każdego

Filozofia wymaga pewnego rodzaju wrażliwości intelektualnej, bez której pewnych rzeczy po prostu nie da się zrozumieć. Stąd często spotykana bezradność przedstawicieli innych nauk, nawet tak poważnych i nobliwych, jak matematyka czy fizyka, wobec zagadnień filozoficznych. Chcesz żeby fizyk i matematyk czuli się w twojej obecności jak dzieci we mgle — studiuj filozofię!

Powód czwarty — filozofia jest świetnym drugim kierunkiem studiów

Talent filozoficzny może oczywiście łączyć się z talentami do innych nauk. Taki Kant i taki Wittgenstein na przykład, byli wielkimi matematykami i filozofami. Nietzsche i Kierkegaard byli wielkimi pisarzami i filozofami. A tacy Platon i Kartezjusz, albo wspomniany wcześniej Pascal, byli wszyscy wielkimi filozofami, matematykami i pisarzami. Jeśli zatem studiujesz już jakiś inny kierunek i jesteś w tym dobry, zastanów się — może jesteś również filozofem. Jeśli tak, to powinieneś studiować filozofię jako drugi kierunek!

Powód piąty — filozofia to poważne pytania

Filozofia odpowiada na pewną potrzebę i ci, którzy tę potrzebę odczuwają powinni studiować właśnie filozofię. Istnieją bowiem takie pytania, na które odpowiedź może dać tylko namysł filozoficzny. Czy świat jest uporządkowany, a może jest tylko przepływem elementów? Co powinienem robić? Na co, patrząc trzeźwo na świat, mogę mieć nadzieję? Bóg jest, czy go nie ma? A jeżeli jest, to czy jest wszechmocny i wszechwiedzący, czy może jest tylko dzieckiem przesuwającym kamienie galaktyk, albo złośliwym starcem hazardzistą rzucającym naszymi kośćmi w przestrzeni logicznej? Czy powinienem być dobry, a może dobro jest złotem głupców i powinienem stać się naprawdę zły, jak Hannibal Lecter? Czy sprawiedliwość jest tym, co służy silniejszemu? A może sprawiedliwość to miłość przejawiająca się w życiu publicznym? To są pytania poważne, a studia filozoficzne są systematycznym wprowadzeniem w sposoby odpowiadania na te pytania wynalezione przez tych, którzy żyli przed nami. Jeżeli te pytania również dla ciebie są ważne, to powinieneś studiować filozofię!

Powód szósty — filozofia to wielka tradycja myślowa

Filozofia to wielka tradycja. Nagromadzone przez dwa i pół tysiąca lat zdobycze myślowe wymagają cierpliwości i pracowitości w ich zdobywaniu. Będziesz musiał przez długie lata zbierać wypisy kolekcjonować ślady jak śledczy Scotland Yardu, zanim pośród na pozór bezużytecznych bambetli intelektualnych objawi ci się to, co będziesz mógł nazwać “sensem”. Filozofia to robota dla cierpliwych. Jeżeli zatem lubisz gromadzić zapasy tymczasowo bezużytecznej erudycji, to powinieneś studiować filozofię!

Powód siódmy — filozofia to zabawa dla odważnych

Nie spodziewaj się, że po filozofii zostaniesz zadowolonym z siebie i zasobnym w mamonę królem życia. Jeżeli twoje ambicje ograniczają się do posiadania, to filozofia nie jest dla ciebie. Prawda nie jest towarem, na który istniałby jakiś szczególny popyt. Prawda często boli i to nie tylko tego, kogo dotyczy, ale również tego, kto zdecydował się ją przed tamtym odkryć. Filozofia może być przez niektórych odczuwana jak nóż wbity w plecy. Jeśli spodziewasz się po filozofii, że będzie pluszakiem, do którego możesz się przytulić w chwilach słabości, to daj sobie spokój z jej studiowaniem. Filozofia to nie jest robota dla ostrożnych i niezdecydowanych. Jeżeli jednak lubisz bawić się intelektualnymi zapałkami — studiuj filozofię!

Powód ósmy — studiowanie filozofii to wysunięty środkowy palec w stronę współczesności

Filozofia to działalność niedzisiejsza. Wymaga skupienia i cierpliwości czyli dwóch cech charakteru, na które się dzisiaj nie stawia. Jeżeli zatem masz po dziurki w nosie jazgoczącego szumu dezinformacyjnego i chciałbyś się na czymś na poważnie pozastanawiać — studiuj filozofię!

Jeszcze jedno…

I teraz trochę prywaty. Ja też chciałbym poprowadzić jeszcze trochę zajęć z dziwnymi znaczkami na tablicy będącymi albo zapisem słów ze starożytnej greki, albo robaczkami należącymi do jakiegoś egzotycznego rachunku logicznego. Też chciałbym usiąść przy stole seminaryjnym nad Heglem albo innym Erugeną. Krótko mówiąc, byłoby mi narękę, gdybyśmy mieli w Opolu ze trzydziestu studentów filozofii. A zatem…

Dlaczego studiować w Opolu, a nie gdzie indziej?

Filozofia to poważne studia. Może jedyne poważne. W Katedrze Filozofii Uniwersytetu Opolskiego staramy się, żeby te poważne studia były jak najmniej zakłócane przez okoliczności biurokratyczne. Spotkacie ciekawych ludzi, którzy kiedyś zaczęli sobie zadawać te same pytania co wy, a ponieważ zajęli się tym wcześniej, mogą wam udzielić pożytecznych wskazówek i informacji. Filozofowie z Opola zawsze tworzyli jedną filozofującą ekipę ze studentami. Razem zadajemy sobie ważne pytanie i razem na nie odpowiadamy. W Katedrze Filozofii Uniwersytetu Opolskiego możesz studiować, nie przestając myśleć i czuć samodzielnie.

Na ra!

5/5 (1)

Oceń, ilu myślicieli wart jest ten wpis (najedź, kliknij, zatwierdź)

Pokój gościnny: Niebywały niebyt

Pokój gościnny to przestrzeń refleksyjno-filozoficzna dla osób spoza załogi naszej internetowej strony. W przestrzeni tej znajdują miejsce pomyślenia warte ugoszczenia.


Pojęcie Niebytu pojawia się dość często w moich myślach. Przeważnie lekceważę to pojęcie i zrodzone uczucie. Ale czy chcę czy nie, mój umysł domaga się większego zaangażowania w analizę zjawiska duchowego jakim jest niebyt.

Pytanie, co pojawia się pierwsze w moim umyśle i ciele: pojęcie czy uczucie związane z niebytem. Wydaje mi się, że jedno i drugie w tej samej chwili. Oczywiście siła uczucia niebytu (nieistnienia) ma szeroki zakres: od żartu o życiu po życiu do uczuć związanych z żałobą po utracie bliskiej osoby. Temat niebytu, przy całej (lub częściowej) abstrakcyjności tego pojęcia, stanowi okazję do stworzenia nauki o czymś, czego nie ma. Jeżeli przyjąć, że niebyt jest przeciwieństwem bytu, to nie ma o czym pisać. Ale niebyt doczekał się nauki o niebycie zwanej meontologią.

Uważa się, że możliwości rozprawiania o nicości są ograniczone. Odnoszę wrażenie, że wręcz przeciwnie, ponieważ przeważnie o niebycie rozmawiamy, lub myślimy w odniesieniu do Boga, a to jest obszar nieskończony. Przy takim podejściu, można uznać na przykład, iż Bóg zwiększył w nas swoją aktywność – łaskę, by nadać sens naszemu poczuciu nieistnienia (nicości). Możemy widzieć Boga jako nicość doskonałą, sensowną choć niematerialną. Tak jak postrzegamy zjawisko grawitacji: nie widać a działa.

Odniesienie pojęcia nicości do siebie pozwala mi na ocenę swoich doznań i przemyśleń w tym temacie. Codziennie ok. 23:00 szykuję się na spotkanie z niebytem, przerywanym chwilowym przebudzeniem, lub pobytem w rzeczywistości surrealistycznej. Podczas snu najczęściej mnie nie ma. Znikam, aby powstać na nowo i nie ma w tym większego problemu. Podobno wówczas mój mózg wykonuje najbardziej mozolną pracę pozbierania fragmentów dnia, by stworzyć mnie na nowo po przebudzeniu. Problem z niebytem zaczyna się w momencie obawy o utratę życia.

Możemy przyjąć, że lęk przed niebytem, lub nieistnieniem jest nam dany jako nasz obrońca, nasz anioł stróż, chroniący bardziej naszego ciała niż duszy. Zakładając, iż niebyt to pojęcie a pojęcie to uczucie, wobec tego niebyt jest w zasadzie uczuciem niebytu, a dokładniej lękiem przed niebytem. Tak więc nie ma tu na Ziemi świadomego niebytu, jest natomiast lęk przed niebytem.

Niebyt może być również uczuciem pragnienia niebytu, kiedy niekomfortowy zmierzch życia lub ciężka choroba, dają się mocno we znaki. Wówczas przychodzi pragnienie niebytu. Nasz Anioł Stróż proponuje nam wieczny sen. Niebyt znika, gdy znika uczucie niebytu stworzone przez myśli o niebycie. Teoretycznie następuje wieczność, a dokładniej nieobecność uczucia kresu bytu. Czyli, jeżeli nie ma myśli, lub nie ma myśli o niebycie, to nie ma niebytu – uczucia niebytu. Jesteśmy nieśmiertelni.

Czy niebyt wczorajszego dnia to zasada we wszechświecie, gdzie istotą istnienia jest zmienność, nieustanne przekształcanie form materialnych czy energetycznych? Gdyby Stwórca był jednocześnie tworzywem, to jego naczelną cechą byłaby niepamięć, jako jego cecha twórcza, niezakłócona analizą przeszłości. To, co prawdopodobnie byłoby motorem działania takiego Stwórcy to satysfakcja… stąd potrzeba nieustannych zmian oraz niepamięci wczoraj i niepragnienia jutra. Tej doskonałości tak widzianego Stwórcy być może doznajemy wychodząc poza iluzję istnienia dnia wczorajszego.

A co myśleli o niebycie sławni myśliciele? Internet pozwala znaleźć to i owo…

Parmenides z Elei uważał, że niebyt jest pojęciem pustym – nie ma nic, o czym można powiedzieć, że jest niebytem. Istnienie niebytu w jakiejkolwiek formie jest wewnętrznie sprzeczne i bezsensowne, a sama nicość jest jedynie logicznym dopełnieniem pojęcia bytu. Niebytu nie ma.

Tomasz z Akwinu zgadza się z tradycją grecką – niebyt jest wyłącznie zaprzeczeniem bytu, pojęciem pustym i wynikającym po prostu z logicznego zastosowania zasady niesprzeczności.

Hegel uznał, że byt i niebyt są realne i równe pod względem aktu, natomiast nie – pod względem potencji. Potencją bytu jest bowiem realizowanie się w konkretnym “czymś”, natomiast niebyt tej potencji nie posiada. Z tego też wynika, że wszystko, czego można doświadczyć, ma cechy bytu.

Heidegger urealnił niebyt. Byt traktował jako zjawisko powierzchowne; uważał, że na poziomie “ontologii fundamentalnej” ma miejsce wyłącznie Nicość. Dopiero w wyniku “nicościowania się nicości” wykształca się “coś”, które po pewnym okresie bytowania ponownie zanurzy się w Niebyt. Uważał, iż jednym ze sposobów odkrycia tkwiącej u korzeni Bytu nicości jest doznanie uczucia Trwogi (Angst). Według Heideggera człowiek nieustannie przekracza zarówno siebie, jak i napotykane wewnątrz świata byty. Kimś (albo jakimś) zawsze już jest, albo jeszcze nie jest. Żyjemy w stałym napięciu pomiędzy kimś a nikim.

Sartre uważał, że urealnienie nicości następuje w człowieku. Zgodnie z programem egzystencjalizmu człowiek jest bowiem napiętnowany niedającym się pokonać brakiem, wynikającym z niepełności jego istoty. Każdy byt posiada określoną istotę, tylko nie człowiek: strona esencjalna człowieka jest z każdą sekundą inna, zmienna, określana przez jego egzystencję; Sartre dopowiada: nieistniejąca.

Nicością jest życie człowieka, skoro jego krótkie wyłonienie się z nicości składa się wyłącznie z kolejnego pasma esencjalnego niebytu.

Slavius

4.5/5 (2)

Oceń, ilu myślicieli wart jest ten wpis (najedź, kliknij, zatwierdź)